Redouan Adam Anaia - MSc Plant Breeding en MSc Science, Management & Innovation. Anaia is werkzaam in het vakgebied van de chemische ecologie. Daarin worden chemisch-analytische en moleculaire technieken gebruikt om de interacties van planten met andere organismen te bestuderen. Anaia is uitermate geïnteresseerd in de chemo-diversiteit binnen plantensoorten en families en houdt zich momenteel vooral bezig met glycoalkaloïden. Dat zijn stoffen die planten van de nachtschadefamilie (hier vallen bijvoorbeeld aardappel, aubergine en tomaat onder) aanmaken om zich te beschermen tegen onder andere insecten. Naast onderzoek naar nachtschadeachtigen heeft Anaia voor zijn opleiding en werk ook onderzoek gedaan de befaamde plant Cannabis sativa, de soort waartoe ook vezelhennep behoort. Anaia vertelt vol passie over deze plant en we kunnen dan ook wel stellen dat de magie van de plant hem eindeloos fascineert. Hij is zelf een early adopter van henneptextiel producten en heeft al meerdere jassen van hennepvezels aangeschaft.

Voor zijn doctoraal onderzoek in de chemische ecologie is Anaia inmiddels woonachtig in het Duitse Leipzig. Daarvoor heeft hij onder andere voor HempFlax gewerkt en heeft hij een master in Molecular Life Sciences aan de Radboud Universiteit en een master in Plant Sciences aan de Wageningen universiteit met success afgerond. Wij beschouwen Anaia als een ware kenner en hij is een van onze trouwe adviseurs als het gaat om de wetenschappelijke kennis van hennep als grondstof.  


Groeieigenschappen van de hennepplant

Veel mensen die met hennep werken zijn erg te spreken over het telen van hennep omdat het ten opzichte van andere planten zoveel positieve eigenschappen heeft. We vroegen Anaia wat hennep nodig heeft om te groeien en waarom mensen zo te spreken zijn over de eigenschappen van hennep: 

“Ik denk dat ik daarin best wel kan generaliseren, want hennep is een plant en planten hebben water, zonlicht, de juiste temperatuur en voldoende nutriënten in de bodem nodig om te groeien, oja en zuurstof, ze produceren zuurstof maar hebben het zelf ook nodig. Maar wat hennep ook interessant maakt, is dat hennep niet veel water verbruikt, het heeft wel water nodig om te groeien nogmaals. Maar ten opzichte van bijvoorbeeld andere textiel gewassen (katoen, is het meest bekende textiel gewas) verbruikt hennep minder water. Dat zit hem voornamelijk in hoe de wortels van hennep zijn opgebouwd. De penwortel gaat zo diep mogelijk de bodem in en vormt zijwortels die zich vertakken tot een solide wortelnetwerk, waardoor de grond ook goed doorlucht blijft en verrijkt wordt met zuurstof: hierdoor groeit de plant efficiënt. Hennep heeft dan ook zoals we zeggen een goede water use efficiency (Water use efficiency verwijst naar de verhouding van water dat wordt gebruikt in het metabolisme van planten en om wordt gezet in biomassa tot water dat door de plant verloren gaat door transpiratie). Hierdoor heeft hennep in vergelijking met andere grondstoffen niet veel water nodig.


 




Daarnaast groeit de plant enorm snel, hennep kan van zaad tot oogst in maanden groeien onder de juiste omstandigheden. Het is dus een plant die enorm snel biomassa kan vormen en daarbij dus ook erg veel C02 uit de atmosfeer opneemt. Dat is dus ook iets wat planten nodig hebben om te groeien, koolstofdioxide, wat nu in verband wordt gebracht met het veranderen van het klimaat omdat het een broeikasgas is, maar laat één ding duidelijk zijn de C02 die wij uitademen gebruiken planten om suikers te maken en eigenlijk als bijproduct maken planten daarbij zuurstof, wat wij weer inademen. Dat vind ik dus ook een enorm mooi aspect van de relatie tussen plant en mens. Oké maar wat heeft hennep nog meer nodig? Nou, het is niet zo dat hennep overal maar even goed groeit. Het is niet dat je een bepaalde type hennep ook wel variëteit genoemd die uit Thailand komt, dat je die ook zomaar in Groningen kan groeien. Dus het is wel kijken naar de juiste omstandigheden, voor een specifieke variëteit van hennep.”

 

De invloed van het veredelen binnen de hennep waardeketen. 

Het aspect waar Anaia zelf het meest mee bezig is geweest is de kennis van het veredelen van de plant. Plantenveredeling is het ontwikkelen van planten die zo goed mogelijk aan de eisen van de mens voldoen. Een veredelaar selecteert planten met de beste erfelijke eigenschappen en maakt daar nieuwe rassen (ook wel ‘variëteiten’) van. Kan je iets vertellen waarom het veredelen zo'n interessant en ook belangrijk aspect is?

“Nou, de hennepplant is enorm veelzijdig, zo biedt hennep enorm veel mogelijkheden. Zo worden er producten gemaakt van de bladeren, dat gaat van oliën tot zalfjes tot andere medicinale producten, zo kennen we van HMPLB de textieltoepassingen en van de vezels werden ook touwen en zeilen gemaakt. Zo wordt er van de bast van de plant bouwmaterialen en isolatiematerialen gemaakt en dan heb je nog de recreatieve producten die de planten kunnen opleveren. Dit is allemaal mogelijk op basis van deze plantensoort. Je hebt de plant die wiet oplevert, dat is een variëteit die specifiek is ontwikkeld om een relatief hoge waarde aan THC te generen, en je hebt een plant die ontwikkeld is om goede lange bruikbare vezels te verkrijgen. De vezelhennep bevat daarentegen weer minder dan 0.2 procent THC  en is dus niet geschikt om THC-houdende wiet mee te produceren. Zo zijn er nog veel meer variëteiten van de plant mogelijk. Je kan het eigenlijk zien net als de wereld met verschillende rassen, in principe zijn we allemaal mensen maar er zijn wel geografisch en door verschillende omstandigheden verschillende typen en soorten ontwikkeld, die specifieke eigenschappen ontwikkelen. Een stereotype voorbeeld van het resultaat van domesticatie en veredeling, zijn de gecultiveerde variëteiten van de wilde kool (Brassica oleracea), die de meesten van ons kennen als bloemkool, broccoli, spruitjes, witte kool, koolrabi etc. Deze verschillende groenten zijn dus allen gecultiveerde variëteiten van de wilde kool, die ook nu nog in de natuur voorkomt. Deze plant hebben wij door de jaren heen veredeld tot verschillende groentes die dus eigenlijk allen onderdeel zijn van dezelfde plantensoort.”






“Zo kan je het dus eigenlijk ook zien met de Cannabis sativa plant. Het interessante is ook dat sativa uit het latijn komt en zoiets als ‘de gecultiveerde’ betekent. Het is dan ook één van de allereerste planten die wij hebben gedomesticeerd, dat betekent zelf gaan verbouwen (alsmede selecteren om variëteiten te ontwikkelen), zodat we het konden gebruiken voor verschillende behoeften. Er is dan ook enorm veel mogelijk met deze plant, dat maakt het echt een bijzondere plant. Het veredelen van de plant zorgt ervoor dat we de verschillende variëteiten kunnen ontwikkelen, om de planten effectief te laten groeien en specifieke eigenschappen te ontwikkelen om een bepaald materiaal te verkrijgen. Het veredelen van de plant speelt dus ook een essentiële rol binnen het opzetten van een effectieve waardeketen voor hennepproducten. Wanneer je goed geschikte vezels wilt zul je dus eigenlijk de plant moeten gaan veredelen om vezels te ontwikkelen die goed bewerkbaar zijn door de verschillende partners binnen een waardeketen.”