We nemen jullie graag mee in een inspirerend gesprek gehad met Jeroen Bos. Jeroen was verantwoordelijk voor de ontwikkeling van een duurzame technologie op industriële schaal om bastvezels zoals hennep geschikte te maken voor textielproductie, voor de Zweedse interieur retailer IKEA. In het begin van zijn carrière heeft hij gewerkt voor Nike als textiel ontwikkelaar en werkt inmiddels al 10 jaar binnen dit vakgebied. Jeroen heeft unieke expertise opgedaan rondom het werken met bastvezels sinds hij is begonnen bij Netl.: een nederlands bedrijf dat textielproducten op basis van brandnetels heeft ontwikkeld.


Deel II. Stappen richting een toekomst met hennep

Hennep is de toekomst, dat is iets wat wij geloven en Jeroen en vele anderen met ons. Hennep is niet alleen de sterkste natuurlijke vezel maar ook in ecologisch opzicht zoveel beter dan conventionele textielgrondstoffen. Wanneer we hennep vergelijken met katoen, heeft hennep 65% minder water nodig en 55% minder land nodig om evenveel bruikbare vezels op te leveren. Hennep groeit enorm efficiënt zonder kunstmest, daarnaast is het van nature beschermd tegen ongedierte en heeft geen pesticiden en herbiciden nodig. Wanneer je dit leest moet toch ergens de vraag ontstaan, waarom worden er niet veel meer producten gemaakt van hennep? Dat is wel wat wij ons hebben afgevraagd toen we HMPLB begonnen. In ons gesprek met Jeroen, krijgen we toch iets te horen wat we vaker horen. De hennepvezel is niet zo zacht als de katoenvezel en om deze vezel zachter te krijgen, dat is een enorme uitdaging waar vrijwel niemand een op grote schaal werkende oplossing voor lijkt te hebben.

“De hennep verwerken en het op dusdanig hoogwaardig niveau te verkrijgen dat je er textiel van kan maken dat is echt de uitdaging.”

“Heh vezels zachter maken, waar heb je het over? ik wil gewoon een t shirt kopen”. Oke, het is eerst belangrijk om te begrijpen hoe textielproducten worden gemaakt en welke stappen er zitten in het proces van zaad tot product. Waar het maken van textielproducten als kleding vroeger voornamelijk een ambacht was, zie je nu vaak dat productie in fabrieken plaatsvinden waarvan wij de medewerkers nooit hebben gezien en de kennis van hoe het gemaakt is grotendeels is verwaterd. Daarom willen we even de stappen binnen de henneptextiel waardeketen kort uiteenzetten. Het begint allemaal bij de hennepplant, familie van de cannabis plant maar dan zonder de THC. Deze plant wordt door velen beschouwd als het groene goud, zo zeggen onderzoeken dat er tot wel 25.000+ verschillende producten gemaakt kunnen worden van hennep. Het loopt uit een van medicinale zalfjes, olien tot kleding tot bouwmaterialen. Wij focussen ons vooral op de textielproducten die gemaakt worden van de vezels van de hennepplant. Wanneer de planten gegroeid zijn, worden deze geoogst. Daarna gebruikt men traditioneel het process van hekelen en zwingelen waarbij de vezels worden ontdaan van de houtdeeltjes afkomstig van de bast en enigszins zachter worden gemaakt. Ook zie je dat ze vroeger soms de planten nog meer verzachten door de planten te laten waterroten in slootjes. Wanneer de vezels geschikt zijn, worden deze gesponnen tot draad. Deze draden worden vervolgens geweven tot stof, het materiaal waarvan wij uiteindelijk producten maken. Waar dit vroeger vaak als geheel werd uitgevoerd door families en ambachtsgilden, zijn we nu in een tijd waar dit proces wordt uitgevoerd door een keten aan losse organisaties en fabrieken. Het begint bij een partij die hennepplanten verbouwen en oogsten en de vezels doorstuurt naar een spinnerij, deze spinnerij maakt draden van de vezels die doorgaan naar een weverij, de weverij maakt uiteindelijk de textiele stof. Dan kunnen er überhaupt pas producten van gemaakt worden. Dit is een korte uiteenzetting van hoe de keten eruit ziet. In werkelijkheid is dit een stuk complexer, vooral omdat hennep relatief nieuw is binnen het industriële landschap.


“Met de ruwe vezel van het ene bedrijf moet je naar een ander bedrijf die de vezels gaat verfijnen. En in de meeste gevallen wordt het garen spinnen door weer een ander bedrijf gedaan.  Al die bedrijven hebben hun eigen visie, eisen en verwachtingen die je op elkaar moet zien af te stemmen om uiteindelijk tot een goede vezel te komen. Ja en dat is het meest lastige om voor elkaar te krijgen.”


Waarom hennep?

Jeroen Bos heeft zich gericht, op vraag van  de Zweedse retailer voor huis en interieur inrichting, op het duurzaam verkrijgen van textielvezels uit hennep, waarbij gekeken werd naar de hele verwerkingsketen. Wij vroegen hem waarom deze wereldspeler in eerste plaats geïnteresseerd was om in hennep te investeren.


“Iedereen die in de textielindustrie werkt weet dat er in de toekomst niet genoeg katoen gaat zijn om aan de vraag te kunnen voldoen. We hebben te maken met een groeiende wereldbevolking en een groeiend welvaartsniveau. Ook de klimaatverandering maakt dat er bijvoorbeeld minder beschikbaarheid van zoet water zal zijn. Een wereldwijde organisatie die wil blijven groeien weet dit. Zij denken aan hun eigen groei en toekomst. Zij zijn zich bewust van het feit dat grondstoffen schaars zullen worden en binnen de textielindustrie geldt dit met name voor katoen. Dat was een grote motivatie om naar alternatieven op zoek te gaan. Deze alternatieven dienen echter wel duurzaam en het liefst circulair te zijn. Daarbij speelden de negatieve aspecten die vaak samen gaan met de katoenteelt ook een rol. Maar het was primair die combinatie van schaarste en duurzaamheid.

Al snel wordt de koppeling tussen hennep en katoen gemaakt. Hennep dient als een goed alternatief voor katoen. Alleen dit leidt ook tot de verwachting dat hennepvezels hetzelfde product zouden moeten geven als katoen. Waar linnen producten vaak toch echt als linnen beschouwd worden. Zo is de hennep fundamenteel anders dan de katoenvezel en daarmee verschilt ook het product. Als HMPLB zien wij dit niet alleen als een alternatief voor katoen, die ons in staat stelt om enorme hoeveelheden water, land en chemicaliën te besparen, maar tegelijkertijd als een verrijking van de grondstoffen voor textielproducten. Dit wordt bevestigd door Jeroen:

“Hennep is geen katoen. Wat nu heel veel mensen willen, is dat hennep hetzelfde is als katoen, maar dat is het gewoon intrinsiek niet.”

Om deze reden, is het voor ons als merk ook niet het doel niet zomaar om producten, die nu van katoen worden gemaakt te vervangen met hennep. Echter kijken wij naar de specifieke eigenschappen van de hennep stoffen en proberen daar een goede of zelfs betere aansluiting te vinden dan katoen heeft.

Binnen het project van het Zweedse bedrijf was Jeroen hoofd verantwoordelijk voor het ontwikkelen van zijn techniek van innovatief waterroten om de ruwe vezels te ontsluiten en mede verantwoordelijk voor het vervolgens verfijnen van de vezel. De techniek van innovatief waterroten benaderde Jeroen in eerste instantie vanuit het biovergistings principe waarin is toegewerkt naar een closed loop systeem met geïntegreerde water zuivering zodat het het process water kan worden hergebruikt, dit is overigens gelukt tot 80%

Bij traditioneel waterroten leg je het gehele plantmateriaal in water, om vervolgens weer te onthouten en dan weer te vervezelen. Een belangrijk verschil is dat Jeroen begon met het onthouten, waarna hij het ging vergisten, waardoor je dus andere verhoudingen krijgt met het proceswater ten opzichte van de biomassa. Dit leidde ertoe dat het proceswater van het vergistings- of rotingsproces goed moest worden gemonitord. Voor dit proces heeft Jeroen eigenlijk de machinerie van een verfmachine gebruikt. Alleen in plaats van verf onder hoge druk door de vezels te persen, werd proceswater onder hoge druk door de vezels geperst.


“Zo ben ik dus van een flessenwarmer naar een industriële opstelling gegaan. En met de Zweedse retailer voor huis en interieur inrichting is er ook een blauwdruk van een productiefaciliteit gemaakt door een architect en heb ik samengewerkt met een machinebouwer om die technologie ook op industrieel niveau uit te werken.”

Hennep is het katoen van 150 jaar geleden

Maar ook bij het Zweedse bedrijf is het project stopgezet. Ook hier geldt weer hetzelfde principe dat hennep moeilijk competitief te maken is vanwege te hoge kosten. Maar moet het doel überhaupt zijn om hennep op prijsniveau competitief te maken met katoen? Is de katoenprijs van nu een realistische prijs? Volgens Jeroen: “De katoenprijs is een kunstmatig laag gehouden prijs. Dit is niet de feitelijke kostprijs. Zoals landbouwsubsidies heeft ook de katoenindustrie zijn subsidies om te kunnen blijven concurreren op de wereldmarkt. Er is bij katoen ook nog de andere prijs zoals de hoge zelfmoordcijfers bij de katoenplukkers en de wurgconstructies van bedrijven als Monsanto."

Is dat op de eerste plaats iets waarmee je moet willen of kunnen concurreren? Hoe zetten we dan de juiste stappen vooruit naar een duurzamere en meer verantwoorde toekomst?

“Als we het hebben over katoen, dan concurreren we met een vezel die mensen al 150 tot 200 jaar aan het optimaliseren zijn, daar concurreer je mee. Want eigenlijk is hennep het katoen van 150 jaar of 100 jaar geleden. Mijn enthousiasme om te werken voor het Zweedse bedrijf was dat ze enorme hoeveelheden kan laten produceren met een eigen afzetmarkt. Z’n bedrijf kan een fabriek uitdagen om hun hele machinelijn aan te passen op die hennepvezel en hem dan te optimaliseren en beter te maken. Maar daar is uiteindelijk niet voor gekozen. Voor grote merken is het belangrijk dat alles direct en constant op het gewenste kwaliteitsniveau geproduceerd en verkocht kan worden. De groeicurve van het mogelijke naar het kwalitatieve met de daarbij behorende kinderziekten, had nog  een aantal jaar nodig, om alle schakels in de industriële keten op orde te krijgen.”

Als HMPLB focussen wij ons nu op de beschikbare hennep materialen en de beste producten die wij daarvan kunnen maken. Om zo deze waardevolle grondstof te introduceren en te promoten. Wanneer de markt en daarbij de industrie meer met deze grondstof leert te werken zal er op termijn meer kwalitatief goede hennep beschikbaar zijn, wat vervolgens ook de prijs van hennep zal reduceren. In deze toekomst kan hennep als essentiële grondstof dienen voor vele verschillende producten. Wij geloven dat dit de impact van de textielindustrie op onze aarde aanzienlijk zal verminderen en het leven op onze aarde zal verbeteren. Tot die tijd nemen we jullie graag mee op onze hennep reis.

In Deel III. lees je over wat er nodig is om een ecologisch verantwoorde productie te creëren en waarom dit cruciaal is.


 

 “Dat is ook iets wat wij willen neerzetten: die kennis van je hebt eigenlijk een grondstof en het hele proces van hoe dat een fabric wordt en hoe dat vervolgens producten worden.  Als het kan ook natuurlijk in termen van circulaire economie, van wat we er daarna mee doen. Dat is echt kennis die wij willen neerzetten.” - HMPLB